Prowadzenie firmy to nie tylko strategia i ciężka praca. To także pułapki myślenia, które mogą utrudniać podejmowanie dobrych decyzji. Jakie błędy poznawcze najczęściej blokują rozwój biznesu?
Co to są błędy poznawcze?
To uproszczone schematy myślowe, które nasz mózg wykorzystuje, żeby radzić sobie z nadmiarem informacji. Niestety, czasem te „skróty” prowadzą do błędnych wniosków i decyzji. W biznesie mogą mieć poważne konsekwencje.
✅ 1. Efekt utopionych kosztów
Tkwisz w nierentownym projekcie, bo już zainwestowałeś w niego zbyt wiele? Każda złotówka i minuta poświęcona na coś, co nie działa, to strata kolejnych zasobów. Bądź odważny – czasem trzeba odpuścić i ruszyć dalej.
✅ 2. Efekt potwierdzenia
Słuchasz tylko opinii, które potwierdzają Twoją wizję? A co z tymi trudnymi recenzjami? Zamiast je ignorować, potraktuj je jako darmowe konsultacje i wyciągnij wnioski.
✅ 3. Nadmierny optymizm
„Sprzedam 10 000 sztuk w pierwszym miesiącu!” – brzmi znajomo? Entuzjazm jest ważny, ale realistyczne planowanie to podstawa. Zanim założysz, że klienci pokochają Twój produkt, zapytaj ich o zdanie. Pamiętaj jednak, że deklaracje często odbiegają od rzeczywistych decyzji zakupowych. Dlatego najlepszym testem jest przedsprzedaż – to ona pokaże, czy Twój pomysł ma realny potencjał.
✅ 4. Złudzenie kontroli
Złudzenie kontroli to błąd myślowy, który polega na przekonaniu, że mamy wpływ na sytuacje, na które w rzeczywistości nie mamy żadnego wpływu. Ulegając temu złudzeniu, masz przekonanie, że im więcej wysiłku włożą w dane działanie, tym większy będą miały wpływ na jego rezultat. Z marketingowego podwórka – bywa że przedsiębiorca wierzy, że im więcej wyśle e-maili do klientów, tym więcej osób kupi. W rzeczywistości, jeśli będzie ich zbyt wiele, klienci mogą być przytłoczeni ilością SPAMU a konto mailowe mniej wiarygodne. Na skuteczność e-mail marketingu wpływa dużo więcej czynników jak sama treść, temat, moment wysyłki czy personalizacja.
✅ 5. Efekt zakotwiczenia
Pierwsza cena, którą zobaczysz, mocno wpływa na Twoją decyzję. Dlatego zanim ustalisz cenę swojego produktu lub usługi, zbadaj rynek szeroko i dokładnie.
✅ 6. Błąd planowania
„To zajmie tylko miesiąc” – a potem mija pół roku… Znasz to? Następnym razem pomnóż swoje szacunki przez 2 (a nawet przez 3!). Dlatego też warto mierzyć czas wykonywania niektórych (zwłaszcza powtarzalnych czynności), żeby móc dobrze założyć wymagany czas przy następnej okazji.
✅ 7. Efekt status quo
„Zawsze tak robiliśmy” to najgorsza wymówka w biznesie “i działało” – dodałabym :). W dobie dynamicznego rozwoju technologii i zmian gospodarczych, przeszłe sukcesy nie gwarantują przyszłych. Najlepsi liderzy nieustannie kwestionują status quo i poszukują lepszych rozwiązań..
✅ 8. Myślenie grupowe
Otaczasz się ludźmi, którzy zawsze się z Tobą zgadzają? Na to uważaj! Wprowadź zasadę, że co najmniej jedna osoba w zespole musi zagrać „adwokata diabła”. Niech kwestionuje pomysły i analizuje ryzyko. To może uchronić was przed wieloma negatywnymi scenariuszami.
✅ 10. Efekt aureoli
Efekt aureoli to tendencja do przypisywania pozytywnych cech osobie lub produktowi na podstawie jednego, pozytywnego aspektu. Świetna prezentacja nie zawsze oznacza świetny produkt. Oceniaj kompleksowo, nie daj się zwieść pozorom. I sam wykorzystuj ten efekt 🙂 Jeżeli sprzedajesz jakieś usługi, zadbaj o profesjonalny wizerunek, komunikację i prezentację. (Strona internetowa może Ci w tym pomóc – o tym pojawi się artykuł wkrótce) Pamiętaj jednak, że efekt aureoli działa tylko wtedy, gdy usługa jest rzeczywiście wysokiej jakości. W przeciwnym razie, szybko stracisz wiarygodność.
Bonus – jeszcze jedno ważne 🙂 Przekleństwo wiedzy
Jesteś ekspertem w swojej dziedzinie – fantastycznie, równocześnie pamiętaj, że Twoi klienci niekoniecznie. Upewnij się, że komunikujesz się w sposób zrozumiały dla wszystkich. Szczególnie ważne przy trudnych kwestiach technicznych czy medycznych.
Jak można uniknąć błędów poznawczych?
- Przede wszystkim bądź świadomy, że błędy poznawcze istnieją i nie sądzę, żeby była choć jedna osoba, która potrafi ich uniknąć.
- Analizuj swoje decyzje – możesz prowadzić np. dziennik decyzji – zapisuj, dlaczego podejmujesz konkretne wybory – co jakiś czas wróć do tego i zastanów się, czy przypadkiem nie wpadłeś w którąś z pułapek poznawczych. I nie bój się zmieniać zdania, jeśli odkryjesz, że się myliłeś.
- Otaczaj się ludźmi, którzy nie boją się kwestionować Twoich pomysłów i nie bój się ich słuchać.
- Regularnie rób przegląd swoich założeń i skonfrontuj je z rzeczywistością
- Rozmawiaj z ludźmi, którzy pomogą Ci spojrzeć na biznes z dystansu. Może przyda się pomoc mentora?
- Ucz się na błędach… ale niekoniecznie swoich. Czytaj historie innych przedsiębiorców i wyciągaj wnioski. Literatury jest naprawdę dużo :)!
Pamiętaj, że nikt nie jest idealny i każdy popełnia błędy. Ważne jest, aby uczyć się na nich i rozwijać swoje umiejętności. Świadomy przedsiębiorca to skuteczny przedsiębiorca!